ژان موني1
نام اصلي او ژان كلوپينِل يا شوپينِل2 بود. در اواسط سده، در مون سورلوار، نزديك اورلئان زاده شد، در دانشگاه پاريس تحصيل كرد و بيشتر عمر خود را در آن جا گذراند؛ در 1305، درگذشت.
شاعر و جامعالعلوم فرانسوي، كه از لاتيني به فرانسه ترجمه ميكرد.
او در حدود 1268 ـ 1285 (پيش از 1280؟)، داستان گل سرخ را تأليف كرد، كه از بزرگترين منظومههاي ادبيات اروپاست3. قسمت اول (4669 بيت) را گيوم لوريسي4 در ثلث اول سده، سروده بود؛ اين يكي از آثار ادبي بسيار باارزش است، ولي مورد نظر ما نيست. ژان اشعار گيوم را تصحيح و تحرير كرد و ذيل مفصلي بر آن نوشت (148، 18 بيت)، كه كاملاً خصوصيت ديگري دارد: گيوم در وهلهٴ اول تروبادور بود وبراي اشراف و بانوانشان شعر ميسرود و ژان بيشتر طنزنويس، اخلاقي، و جامعالعلوم بود، و براي بورژواهايي همانند خودش و زنان تحقير شده مينوشت. البته اين دو شاعر معرف دو جهت متضاد فكر انساني و دو جامعهٴ متفاوت بودند، گيوم معرف گذشته بود، و ژان بيشتر معرف آينده. كار ژان، مانند معاصر فلاندرياش يا كوب فان مايرلانت، واكنشي در برابر تصنع شعر تروبادور است، و سرپيچي آشكاري است از اصول قراردادي شهسواران؛ اين اشعار ضد كليسايي، افراطي، مادي و تا حدي وقيح است، وبراي مقابله با نيازهاي ادبيات تودهاي جديد طبقهٴ در حال رشد بورژواها و پيشهوران و اقناع نياز روزافزون آنان به آگاهي. اين منظومه حاوي خلاصهاي از معلوماتي است كه در آن ايام در دسترس بود، و از اين رو براي مورخ، فكر اهميت ويژهاي دارد. اين معلومات از ترجمهٴ لاتيني آثار ارسطو، افلاطون، بطليموس، از ادبيات كلاسيك لاتيني بهطور كلي (غير از تاسيتوس، نميتوان ثابت كرد كه او لوكرتيوس را ميشناخته)، واز موٴلفاني همچون قديس اوگوستين، ماكروبيوس، بويتيوس، آلن ليلي، جان ساليسبوري، راجر بيكن، و غيره اقتباس شده است. در قريب 12000 بيت از اين منظومه (يعني دو سوم مجموعهٴ آن) ميتوان آثار اين مآخذ را يافت، و بالغ بر 2000 بيت فقط اقتباس از اوويديوس است.
ژان موني، فن سپاهيگري وِگتيوس (1284)، نامههاي آبلار و هلوئيز، عجايب ايرلند تأليف جرالد ويلزي، و تسليات بويتيوس را به فرانسه ترجمه كرد.
ترجمهٴ تسليات بويتيوس اهميت ويژهاي دارد. از اين طريق بود كه نخستين اثر بزرگ فلسفي